Atasözleri Konu Anlatımı

Taban Puanları İçin Tıklayınız.



Atasözü Nedir?


Asırlar öncesinden oluşarak günümüze kadar gelen, bir öğüt ya da değerlendirme bildiren sözlerdir. Atasözlerinde kısa ve özlü bir anlatım vardır. Atasözleri genellikle bir öğüt, tavsiye içerir, deneyim aktarır. Atasözlerinde Az sözle çok şey ifade edilir.

Atasözleri bir yargı bildirir. Yani bir cümle olarak karşımıza çıkar. Bu yönüyle deyimlerden ayrılır. Deyimler cümle olmaktan ziyade kaynaşmış bir söz öbeğidir. Ayrıca deyimlerde genellikle bir eylem bildirilir. Yani bir hareketi karşılar deyimler. Atasözlerinde ise yargı her yönüyle tamamlanmıştır.

Örnek

“etekleri zil çalmak” sözü bir cümlede kullanılmadığı zaman bir anlam ifade etmez.
“Horoz ölür, gözü çöplükte kalır.”, sözü ise kendi başına yargı bildirir, yargı bildirmek için başka sözlere ihtiyacı yoktur. Dolayısıyla deyimler ancak cümle içinde anlam kazanırken atasözleri kendi başına anlamlıdır diyebiliriz.

Atasözlerinin Özellikleri

  • Atasözlerinin söyleneni belli değildir. Yani halkın ortak malıdır. (Anonim)
Örnek

Ağaç yaş iken eğilir. (Anonim)
  • Atasözleri kalıplaşmış sözlerdir. Sözcükler yerleri değiştirilemez ve eş anlamları getirilemez.
Örnek

Damlaya damlaya göl olur.

atasözünde bulunan “göl” sözcüğünün yerine “havuz” sözcüğünü getiremeyiz. Sözcüklerin yerlerini değiştirip “Göl damlaya damlaya olur.” da diyemeyiz. Atasözlerinin hepsi tamamlanmış bir yargı bildirir. Bu nedenle atasözleri cümle değeri taşır.

  • Atasözünü oluşturan sözcükler hem kendi anlamıyla düşünülebilir hem de bu sözcüklere başka anlamlar yüklenebilir. Yani atasözü hem gerçek anlamlıdır, hem de mecazlı bir söyleyişe sahiptir.
Örnek

“Dikensiz gül olmaz.”
sözü gerçek anlamıyla doğrudur. Çünkü gerçekten her gülün dikeni vardır. Ancak burada söylenmek istenen “Güzel olan bir şeyin hoşa gitmeyen yönlerin de bulunabilir. Onu elde etmek isteyen kişilerin bu rahatsız edici şeylere de katlanmak zorunda olduğunu da kabul etmesi gerekir.” anlamıdır.

  • Damlaya damlaya göl olur.
  • Mum dibine ışık vermez.
  • Gülü seven dikenine katlanır.
  • Ateş düştüğü yeri yakar.
  • Bir baş soğan tüm kazanı kokutur.
  • Balık baştan kokar.
  • Yuvarlanan taş yosun tutmaz.
  • Ayağını yorganına göre uzat.
  • Kimi atasözleri ise tamamen mecaz anlamlıdır. Bunların gerçek anlamı düşünülemez.
Örnek

“Tatlı söz yılanı deliğinden çıkarır.”
sözünün gerçekte doğru olabileceği düşünülemez. Burada güzel sözler söylemenin önemi anlatılmak istenmiştir.

Katıra, baban kim demişler; dayım at, demiş.
Altın eşik gümüş eşiğe muhtaç olur.

atasözlerinde de sadece mecaz anlam söz konusudur.

  • Bazı atasözlerinin anlamları birbirine yakındır.
Örnek

Bir elin sesi çıkmaz atasözü ile Yalnız taş duvar olmaz atasözü anlamca birbirine yakındır.

Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar. atasözü ile Doğruyu söyleyenin tepesi delik olur. atasözü anlamca birbirine yakındır.

  • Birbirine karşıt düşünceleri ifade eden atasözleri de vardır.
Örnek

Düşenin dostu olmaz. atasözü ile Dost kara günde belli olur. atasözü anlamca birbirine zıttır.

İyilik eden iyilik bulur. atasözü ile İyiliğe iyilik olsaydı koca öküze bıçak olmazdı. atasözü de anlamca birbirine zıttır.



Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

0
0
0
0
0
0

Yorum Yap

Yorumlar 0

YKS Puan Hesaplama Uygulamamızı İndirdiniz mi?Hemen İndir
+