Öyküleyici Anlatım Nedir? Öyküleyici Anlatımın Özellikleri

Taban Puanları İçin Tıklayınız.



Öyküleyici Anlatım Nedir?

Konunun olay veya olaylar çerçevesinde canlandırılarak anlatıldığı biçimdir. Bu anlatımda ana unsur olaydır. Olayla birlikte mekân, zaman ve kahraman dediğimiz unsurlar bulunur. Öyküleyici anlatımda öğreticilik ön planda değildir. Merak unsurları kullanılarak konu canlı tutulmaya çalışılır. Roman, hikaye, anı (hatıra), gezi yazısı (seyahat), biyografi, otobiyografi gibi türlerde bu anlatım biçimi kullanılır. Hareketliliğin olduğu bir anlatımdır ve fiil cümleleri ağır basar. Betimleyici anlatımdan da yararlanılır.

Bakış açısına göre birinci veya üçüncü kişi ağzından anlatılabileceği gibi hâkim bakış açısıyla da anlatılabilir.

Birinci Kişi Anlatım (Kahraman Bakış Açısı): Bu du­rumda, anlatıcı olay kahramanlarından biridir. Yani olaylar bizzat olayın içinde olan bir kişinin ağzından aktarılır.

Örnek

Yatağın altında yeşil, tahtadan bir sandık duruyordu. Onu açtım. Az daha sevincimden haykıracaktım. An­nemin bir hafta önce İstanbul’dan gönderdiği hediye­ler içinde çıkan kaşağı pırıl pırıl parlıyordu. Hemen kaptım. Tosun’un yanına koştum.

Üçüncü Kişi Anlatım (Gözlemci Bakış Açısı): Anlatıcı, sadece olayın gözlemlenen yönlerini kamera sessizliğiyle anlatır. Diğer bir ifadeyle olup bitenlerin dışarıdan gözlemlenerek bir kameraman gibi anlatılmasıdır.

Örnek

Ayakkabıcı, iskemlesine oturdu. Hasan da merakla kar­şısına geçti. Şaşarak eğlenerek seyrediyordu. Tamirci, kartona benzeyen kalın deriyi iki tarafı keskin incecik, sapsız bıçağıyla kesti. Ağzına bir avuç çivi doldurdu. Sonra bunları ağzından çıkarıp ayakkabıların altına ça­buk çabuk mıhladı.

Hakim (İlahi-Tanrısal) Bakış Açısı: Anlatıcı; olayları kişilerin iç dünyaları dahil her şe­yi bilen, hakim bir bakış açısıyla anlatır.

Örnek

Orhan, bu halde Necati’nin evine kadar gitmeye muk­tedir olup olmayacağını düşündü. Onu mektebe git­meden evvel bulmak istediği için geç kalmaktan kor­kuyordu. Fakat buradan nasıl çıkacaktı? Felaketin te­kerrür etmesi ihtimali onu dehşete düşürüyordu. Hem yürüyebilecek miydi? Tramvay bekleme yerine kadar gidebilecek miydi? İçeriye müşteriler girmeye başla­dığı için bu dükkanda, bu vaziyette daha fazla kala­mazdı. Doğruldu ve üstünden yorganı da kaputu da attı. Dükkan iyice ısınmıştı.

Öyküleyici Anlatımın Özellikleri

  • Olay, kişi, mekan ve zaman ortak öğelerdir.
  • Daha çok; öykü, roman, tiyatro, anı, günlük gibi tür­lerde kullanılır.
  • Yaşanmış olaylar anlatılabileceği gibi, kurgulanmış olaylar da anlatılabilir.
  • Sanatsal ve öğretici metinlerde kullanılır.
  • Sanat metinlerinde anlatıcı, kurmaca kişi iken öğre­tici metinlerde gerçek kişidir.
  • Dil, şiirsel (sanatsal) işlevde kullanılır.

 

Öyküleyici Anlatım Örnekleri

Örnek-1

Ne bulunduğum yeri ne köyün adını biliyordum. Karar verdim, kimseye bir şey sormayacaktım. Şimdiye kadar izlediğim yol beni ormanın kenarına getirmişti, yolun bundan sonrası yukarılarda bir yere çıkıyordu. Yoldan ayrıldım, sarp yamaçtaki söğütler arasından sakınarak köye inmeye koyuldum. Yanlışlıkla bahçelere daldım, küçük taş merdivenlere tosladım, sonra da bir duvara çarpıp kapaklandım yere.

Görüldüğü gibi burada bir eylem ve bir hareketlilik vardır. Bu durum fiil cümlelerinden de anlaşılmaktadır. Birinci kişinin ağzından, “ben”li anlatım kullanılmış, betimleyici anlatımdan da yararlanılmış.


Örnek-2

Ağır adamlarla kahveye girdi Hasan. Olanları düşündü bir süre. Otursam mı oturmasam mı diye bir tereddüt geçirdi. Sonra oturdu bir köşeye isteksiz. Babadan kalma tütün tabakasını çıkardı, kalınca bir sigara sardı. Öyle dalmıştı ki masasına konan çay bardağının sesi bile dikkatini çekmemişti.

Bu parçada da bir eylem ve bir hareketlilik fark ediliyor. Fiil cümleleri hâkim olmuş, üçüncü kişi ağzıyla anlatılmış ve tasvirlerden yararlanılmıştır. Öyküleyici anlatıma çarpıcı bir örnek olmuştur.


Örnek-3

Soğuk bir İstanbul sabahı … Gökyüzünde bulut kaynıyor; yağmur yağdı yağacak… Biz yola koyuluyoruz. Yarım saat sürecek yolculuğumuzu, Maltepe’nin bildik sokaklarından geçerek bir an önce bitirme telaşındayız. Sokaklar, işe yetişmek için koşuşanlarla dolu. İnsanlar, rayların üzerinden, sağa sola bakarak, hızlı adımlarla geçiyor. Bir banliyö treni Gebze yönüne doğru gürültüyle yol alıyor.

Parçada yazar, yaptığı bir yolculuğu anlatırken öyküleyici anlatıma başvurmuştur. Olayların içerisinde bulunduğu için birinci kişi anlatım yani kahraman bakış açısı ile anlatmıştır.

Daha fazla örnek için Öyküleyici Anlatım Örnekleri adlı yazımızı okuyabilirsiniz.



Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

0
0
0
0
0
0

Yorum Yap

Yorumlar 0

YKS Puan Hesaplama Uygulamamızı İndirdiniz mi?Hemen İndir
+