Hikaye (Öykü) Nedir, Hikayenin Türleri ve Özellikleri

Hikaye (Öykü) Nedir, Hikayenin Türleri ve Özellikleri

Taban Puanları İçin Tıklayınız.



Hikaye Nedir?


Baştan geçmiş ya da geçmesi mümkün olan olayları, insanları duygulandırmak, heyecanlandırmak için, sanatlı bir şekilde yazılmış olan yazılardır. Hikaye diğer adıyla öykü olarak da bilinir. Hikayede düşündürmekten ziyade, heyecanlandırmak esastır.

Hikayeler, romanlara göre daha kısa ve özlüdür. Kişiler ve olaylar romanlara göre daha azdır. Bazı hikayeler biraz daha detaylandırılarak, kişinin hayatı boyunca yaşadığı olayları içerisine alır.

Hikayenin Öğeleri


Hikayelerin temel olarak 4 öğesi vardır. Bunlar;

  • Olay Örgüsü
  • Kişiler
  • Zaman
  • Mekan

Hikayenin Özellikleri

  • Hikayelerde öyküleyici ve betimleyici anlatım kullanılır ve farklı bakış açıları bulunur.
  • Hikayelerde olay, genellikle yaşanan hayattan alınmadır ve ilginç bir yön taşır.
  • Olayda süse ve yapmacıklığa kaçılmaz. Konu kısa aktarılır.
  • Fiiller genellikle di’li geçmiş zaman kipinde kullanılır. Konu yazarın kendi ağzından veya kahramanın dilinden aktarılır.
  • Hikayeler mutlaka belli bir pla dahilinde oluşturulmalıdır.
  • Hikayenin başlığı, içeriği yansıtan bir yapıda olmalıdır.</li<

Hikaye Türleri


Hikaye tür bakımından dörde ayrılır: Halk Hikayesi, Olay Hikayesi (Maupassant Tarzı Hikaye), Durum Hikayesi (Çehov Tarzı Hikaye) ve Ben Merkezli Hikaye.

Halk Hikayesi
  • Nazımla nesrin iç içe olduğu ürünlerdir.
  • Destan döneminin sonlarına doğru çıkmıştır.
  • Halk hikayelerinde destanlara göre tarihi olaylara daha az yer verilir.
  • Halk hikayelerinde kişiler destanlara göre gerçeğe daha yakındır.
  • Dede Korkut Hikayeleri Türk edebiyatında destandan halk hikayeciliğine geçiş ürünleridir.
  • Halk hikayeleri ağırlıklı olarak aşk hikayelerinden oluşur. Kerem ile Aslı, Ferhat ile Şirin, Arzu ile Kamber…
  • Kahramanlık hikayeleri de vardır. Battal Gazi, Köroğlu…
  • Destanlardaki “alp” tipini aşk hikayelerinde “aşık” tipi canlandırır.
  • Aşk hikayeleri saz eşliğinde, aşıklarca anlatılır.
  • Anonimdir. (Halka mâl olmuştur.)
  • Gerçeklere dayanmakla birlikte hayali olağanüstü özellikler de taşır.
Olay Hikayesi (Mauppassant Tarzı Hikaye)
  • Bir ana olayın “serim, düğüm, çözüm” bölümleri içinde anlatıldığı klasik öykülerdir.
  • Olay hikayelerinde serim bölümünde bir olay anlatılmaya başlar, düğüm bölümünde okur meraka sürüklenir, çözüm bölümünde olay genelde beklenmedik bir sonla bitirilir.
  • Olay hikayesininen büyük ismi “Guy de Mauppassant” olduğu için bu tarz hikaye Mauppassant tarzı hikaye olarak adlandırılır.
  • Hikayede olayın ortaya çıkması için zamana ve mekana, kişilere, kişilerin karşılaşması veya çatışmasına ihtiyaç vardır.
  • Olay hikayelerinde merak unsuru ön planda tutulur.
  • Türk edebiyatında Mauppassant tarzı hikayeciliğin öncüsü Ömer Seyfettin olarak kabul edilir. Bunun dışında Refik Halit Karay, Sabahattin Ali ve Tarık Buğra da bu tarz hikayeciliğin öncülerindendir.
Durum Hikayesi (Çehov Tarzı Hikaye)
  • Bir olayı değil günlük yaşamın her hangi bir kesitini ele alıp anlatan öykülerdir.
  • Bu türün en önemli ismi Anton Çehov olduğu için bu türe Çehov tarzı hikaye de denilmiştir.
  • Anton Çehov durum hikayesini şu şekilde açıklamıştır: “Hayat denilen film şeridinden bir parça makaslamak.”
  • Durum hikayesinde olaydan çok yoruma, psikolojik tahlillere yer verilir.
  • Okurda bir izlenim uyandırılır.
  • Türk edebiyatında bu türün en önemli isimleri, Sait Faik Abasıyanık, Memduh Şevket Esendal, Nezihe Meriç gibi isimlerdir.
Ben Merkezli Hikaye
  • Gözlem ve olaylardan hareketle yazılır.
  • Bu tür hikayelerde bireysel bunalımlar, iç çatışmalar anlatılır.
  • Bu tür hikayelerde aynı zamanda yazarın kişiliğiyle hikaye kahramanının kişiliği iç içe girmiştir. Bundan ötürü “ben merkezli hikaye” olarak adlandırılır.
  • Gerçeklikle hayaller bir arada verilir.
  • Hikayenin kahramanı kendini çevreleyen dünyayı kendi iç dünyasının bulunduğu ruh haline göre anlatır.
  • Bu tarz hikayeler olay hikayesinden çok durum hikayesine yakındır.
  • Bu tür hikayelerde kahraman bakış açısı kullanılır.
  • Öyküler beklenmedik bir şekilde çarpıcı bir sonla bitirilir.
  • Sait Faik Abasıyanık, Bilge Karasu, Vüs’at O. Bener, Leyla Erbil bu türün en önemli isimlerindendir.

Dünya Edebiyatında Hikaye

  • Dünya edebiyatında hikaye türünün kurucusu İtalyan yazar Boccacio’dur. En Önemli öykü kitabı ise Decameron‘dur.
  • Hikaye türünün diğer önemli yazarları: Rusya’da Çehov, Fransa’da Maupassant, Amerika’da O’Henry

Türk Edebiyatında Hikaye

  • Türk edebiyatımızda modern hikayeden önce “halk hikayesi, destan, masal efsane, mesnevi” türlerinde öykünün yerini tutan, anlatma ihtiyacını karşılayan ürünler vardı.
  • Modern hikaye örneklerimiz Tanzimat dönemi ile birlikte görülür.
  • Modern öyküye geçişin ilk örneği Emin Nihat’ın masal özellikleri taşıyan “Müsameretname” adlı eseridir.
  • Türk edebiyatımızda ilk hikaye örneği Ahmet Mithat Efendi‘nin “Letaif-i Rivayat” adlı eseridir.
  • Batılı anlamdaki öykü örneğini ise Türk edebiyatımızda ilk Sami Paşazade Sezai “Küçük Şeyler” adlı eseriyle vermiştir.
  • Öykü asıl gelişimini edebiyatımızda Servett-i Fünün ve Mili edebiyat döneminde sağlamış, Cumhuriyet döneminde ise bunu pekiştirmiştir.
  • Türk edebiyatımızdaki en önemli öykü yazarları; Sait Faik Abasıyanık, Ömer Seyfettin, Memduh Şevket Esendal, Haliharnas Balıkçısı, Sabahattin Ali, Orhan Kemal, Aziz Nesin ve Haldun Taner’dir.

Hikaye Örneği


Sait Faik Abasıyanık - Sinağrit Baba

O sırada büyük büyük ışıklar saçan bir olta aşağıya inmişti. Sinağrit baba ümitle koştu. Bu oltayı da kokladı. Hiç tanıdığı birisi değildi. Yemi ağzına aldığı zaman bu olta sahibinin tam aradığı adam olduğunu bir an sandı. Bu anda da yakalandı. Kepçeden sandala düştüğü zaman Sinağrit baba büyük gözleriyle kendisini yakalıyana sevinçle baktı. Sinağrit baba etrafı kırmızı, içi aydınlık siyah gözleriyle bir daha baktı. Birdenbire ürperdi. Hiddetinden ayaklarını yere vuran bir genç kız gibi sandalın döşemesini dövdü. Belki bizim bile bilmediğimiz bir işaret görmüştü kendisini tutan oltanın sahibinde: Bu adam şimdiye kadar hiç imtihan geçirmemişti. Ömrü boyunca cesur, cömert, Sinağrit babanın adamın ne korkunç bir iki yüzlü köpek olduğunu bizim görmediğimiz bir yerinden anlayıvermişti.


Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

0
0
0
0
0
0

Yorum Yap

Yorumlar 0

YKS Puan Hesaplama Uygulamamızı İndirdiniz mi?Hemen İndir
+