Aşık Edebiyatında Destan

Taban Puanları İçin Tıklayınız.



Aşık Edebiyatında Destan

Aşık Edebiyatında Destan Nedir? Diye soracak olursak… Destan, her türlü konuyu içine alan, dörtlük esası üzerine düzenlenen, biçim bakımından koşma gibi, fakat ondan daha uzun bir nazım biçimidir.


Genel Özellikleri

  • Aşık edebiyatındaki “destan”, ulusların başından geçen kahramanlık olaylarını anlatan destan (epope) ile karıştırmamalıdır.
  • 11’li ya da 8’li hece kalıbıyla söylenir.
  • Uyak düzeni koşmaya benzer. Konusu ve uzunluğu bakımından koşmadan ayrılır.
  • Halk şiirinin en uzun nazım biçimidir. Kimi destanlarda dörtlük sayısı 100’ü geçer.
  • Uyak düzeni: “baba-ccca-ddda” .. biçimindedir; ilk dörtlük “xaxa” da olabilir.
  • Kendine özgü bir ezgisi vardır.
  • Destanın son dörtlüğünde şair mahlasını söyler.
  • Konu bakımından destanlar; savaş destanları, yangın-deprem-salgın hastalık destanları, eşkıya ve ünlü kişilerin yaşamlarını anlatan destanlar, toplumsal taşlama destanları, atasözleri destanları, hayvan destanları, yaş destanları olarak adlandırılabilir.
  • Seyrani ve Aşık Ömer bu alanda ünlüdür. Kayıkçı Kul Mustafa‘nın “Genç Osman Destanı” türün en önemli örneğidir.

Destan Örnekleri

Genç Osman Destanı

Ibtidâ Bağdat’a sefer olanda
Atladı hendeği geçti Genç Osman
Vuruldu sancaktar kaptı sancağı
İletti hendeğe dikti Genç Osman

Eğerleyin kır atımın ikisin
Fethedeyim düşmanların hepisin
Sabah namazında Bağdat kapısın
Allah Allah deyip açtı Genç Osman

Sultan Murat eydür gelsin göreyim
Nice kahramandır ben de bileyim
Vezirlik isterse üç tuğ vereyim
Kılıcından al kan saçtı Genç Osman

Kul Mustafa karakolda gezerken
Gülle kurşun yağmur gibi yağarken
Yıkılası Bağdat seni döğerken
Şehitlere serdar oldu Genç Osman… (Kayıkçı Kul Mustafa)


Hayvanlar Destanı

Sincap daldan dala yelip gezmede
Siçan dıvarları delip gezmede
Gelincik bulduğun çalıp gezmede
Huda köstebeği yaratmış ama

Yaban eşeğine eyledim nazar
Beğendiği yerde dolaşır gezer
Sığır her tarafı otlayıp keser
Camus gölde sürer zevk ile safa

Koyun mübarektir çıktı cennetten
Keçide bulmadım eser lezzetten
Katır eşek dönmez düşen hizmetten
At yanında ester misal-i sıpa

Kedi ne kaşmerdir gör küçücükten
Porsuğu öldürsen almaz dayaktan
Hele hakikatli yoktur köpekten
Nan yediği yere eyler can feda

Miktarı küçüktür gerçi karınca
Neydigün bilirsin zahmın uranca
Gör kaplumbağayı adem görünce
Hicab ile başın çeker hırkaya

Örümcek tel çeker görünmez hayal
Akrep kimi soksa olur bimecal
Çekirge de yağar ol baran misal
Hikmetine akıl erişmez amma

Zehirde galiptir yılana çıyan
Sokunca öldürür ademi heman
Ol engerek ise bir afet-i can
Kertenkele durur kırlarda hakka… (Aşık Ömer)



Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

0
0
0
0
0
0

Yorum Yap

Yorumlar 0

YKS Puan Hesaplama Uygulamamızı İndirdiniz mi?Hemen İndir
+