Destan Nedir? Destanların Özellikleri, Destan Türleri

Taban Puanları İçin Tıklayınız.



Destan Nedir?

Destan Nedir? Diye soracak olursak… Destan kelime olarak Farsça kökenlidir ve “kıssa, masal, hikaye” gibi anlamlara gelmektedir.

Eski çağlarda, savaş, göç ve afet gibi önemli olayla­rın etkisiyle söylenmiş, uzun, manzum, yiğitlik öykü­lerinin derlenip düzenlendiği şiirlere destan denir.

Olayların toplumda derin izler bırakmış olması, kişi­lerin seçkin (kral, han, hakan vb.) olması, olay ve ki­şilerin olağanüstü nitelikler göstermesi, tanrıların olaylara karışması, milli dil ve nazım şekilleriyle söy­lenmesi, destanların çoğunlukla ortak özellikleridir.


Destanların Özellikleri

  • Destanlarda olağanüstü olaylar sıkça görülür. Destanlarda, insanın doğayla ve üstün güçlerle mücadelesi düş gücüyle, mitolojik ögelerle ortaya koyulur.
  • İslamiyet’ten önce var olan sözlü Türk edebiyatın en önemli kaynağı destandır.
  • Dünya edebiyatları içinde destanlar yönüyle en zengin edebiyat Türk edebiyatıdır.
  • Destanlar günümüze ağızdan ağıza aktarılarak gelmiştir.
  • Destanlar, henüz yazının icat edilmediği dönemlere aittir.
  • Destanlarda milli özellikler yoğun olarak görülür.
  • Destanlarda anlatılan olaylar toplumda derin izler bırakır.
  • Destanlar ait olduğu ulusun dili, nazım biçimi ve ölçüsüyle yazılır.
  • İslam öncesi Türk edebiyatının önemli edebi türlerinden olan destanlar dörtlükler halinde yazılmıştır.

İslamiyetten Önceki Destanlar

Alp Er Tunga Destanı
Şu Destanı
Hun-Oğuz Destanları
Oğuz Kağan Destanı
Atilla Destanı
Gök-Türk Destanları
Bozkurt Destanı
Ergenekon Destanı
Dokuz Oğuz On Uygur Destanları

Destan Türleri

Destanlar, oluşumları bakımından iki grupta incelene­bilir:
1) Doğal Destan: Toplumu derinden etkileyen olay­lar sonunda halk arasında kendiliğinden oluşan uzun şiirlerdir. Bunlar genellikle daha sonra bir şair tarafın­dan derlenip düzenlenmiştir.

2) Yapma Destan: Önemli bir tarih olayının yıllar son­ra destan özelliklerine uygun olarak bir şair tarafından kaleme alındığı şiirlerdir.


Destanların Oluşumu

Destanlar üç aşamada oluşur:

  1. Çekirdek (Doğuş) Aşaması: Destanın konusu olan olayın gerçekleştiği aşamadır
  2. Yayılma Aşaması: Olayın dilden dile, nesilden nesile yayıldığı aşamadır.
  3. Derleme Aşaması: Sözlü gelenekte yaşayan destan parçalarının bir şair tarafından derlendiği aşamadır.

Yukarıda belirtilen üç aşamayı geçmiş olan destanlara doğal destan, Bunun yanında, bu üç aşamayı geçirmeden bir şair tarafından yazılan destanlara da yapay destan denir.


Dünya Edebiyatında Destanlar

Doğal Destanlar
Destan Topluluk
Gılgamış Sümer
İgor Destan Rus
İlyada, Odysseia Yunan
Şeyhname İran
Kalevala Fin

En Uygun YKS-TYT Kitapları İçin Tıklayın.


Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

0
0
0
0
0
0

Yorum Yap

Yorumlar 0

YKS Puan Hesaplama Uygulamamızı İndirdiniz mi?Hemen İndir
+