Nefes Nedir? Nefesin Özellikleri, Nefes Örnekleri

Taban Puanları İçin Tıklayınız.



Nefes Nedir?

Nefes Nedir? Diye soracak olursak… Kelime anlamı soluk, yani havanın alınıp verilişi, teneffüs edilişi demektir. Edebiyat terimi olarak ise daha çok Alevi-Bektaşî dergâhlarında âyin-i Cem sırasında hususi bestelerle, saz eşliğinde ve genellikle bir makam ile okunan nükteli, zarif, yer yer laubali ifadeler de ihtiva eden manzumelere denir. Tekke edebiyatı nazım türlerinden biridir. Tanrı’nın varlığını, yapıp ettiklerini bir nevi sorgulama yolunda söylenen nefesler, coşkun bir eda; rindlik, kalenderlik ve istihza öğeleri taşır. Bektaşîler bu şiirlere, Cenab-ı Hakk’ın ilhamı ile söylendiğine inandıkları için “nefes” adını verirler.

Türk edebiyatımn şekil ve muhteva yönünden en güzel nefesleri Yunus Emre, Seyyid Nizamoğlu Seyfullah, Eşref oğlu Rûmî, Akkirmanlı Nakşı, Hatâyî, Pir Sultan Abdal; daha yakın tarihlerde ise Rıza Tevfik, Derviş Ruhullah ve Samih Rifat gibi şairler tarafından kaleme alınmıştır.


Nefesin Özellikleri

  • Bektaşi şairlerin söyledikleri tasavvufi şiirlere denir.
  • Genellikle tasavvuftaki Vahdet·i Vücut düşüncesi anlatılır.
  • Bunun yanında Hz. Muhammed (sav) ve Hz. Ali için övgüler de söylenir.
  • Hecenin 7’li, 8’li ve 11’li ölçüsüyle yazılır. Fakat aruz vezniyle de yazılanlar vardır.
  • Nazım birimi dörtlüktür. Dörtlük sayısı 3 ila 8 arasında değişir.
  • Nefesin kafiye düzeni koşmanınki gibidir.
  • Duygu ve düşünceleri nükteli bir şekilde ve zarafet ölçüleri içinde söylemek nefesin en belirgin özelliğidir.
  • Nefeslerde, kalenderâne ve alaycı bir üslup dikkati çeker.
  • Bektaşîler bu şiirlere, Cenab-ı Hakk’ın ilhamı ile söylendiğine inandıkları için “nefes” adını vermişlerdir.
  • Nefeslerin büyük bir kısmında insandan, insanın özelliklerinden, yeryüzündeki varlıklar içinde en yüce mahlûk oluşundan, yani ilâhî bir yanı bulunuşundan bahsedilirmiş.

Nefes Örnekleri

Nefes

Güzel aşık cevrimizi
Çekemezsin demedim mi
Bu bir rıza lokmasıdır
Yiyemezsin demedim mi

Yemeyenler kalır naçar
Gözlerinden kanlar saçar
Bu bir demdir gelir geçer
Duyamazsın demedim mi

Pir sultan ALİ şahımız
Hakka ulaşır ahımız
Oniki imam katarımız
Uyamazsın demedim mi (Pir Sultan Abdal)

Biz Urum Abdallarıyız

Biz Urum Abdallarıyız
Maksadımız yârdır bizim
Geçtik ziynet kabâsından
Gencinemiz erdir bizim

Dâim kılarız biz zârı
Harceyleriz elden var,
Dost yoluna verdik seri
Mürkirimiz hârdır bizim

Aşk bülbülüyüz öteriz
Râh-i Hakka yüz tutarız
Mânâ gevherin satarız
Mürşidimiz vardır bizim

İstivâyı gözler gözüm
Seb’almesanidir yüzüm
Ene’l Hakk’ı söyler sözüm
Mi’râcımız dârdır bizim

Haber aldık mahkemâttan
Geçmeyiz zâttan sıfattan
Balım nihan söyler Haktan
İrşâdımız sırdır bizim (Balım Sultan)



Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

0
0
0
0
0
0

Yorum Yap

Yorumlar 2

YKS Puan Hesaplama Uygulamamızı İndirdiniz mi?Hemen İndir
+