Deneme Nedir, Denemenin Özellikleri

Deneme Nedir, Denemenin Özellikleri

Taban Puanları İçin Tıklayınız.



Deneme Nedir?


Yazarın, bir konu üzerinde kanıtlama amacı gütmeden, kendi kendisiyle konuşuyormuş gibi içten bir üslupla kaleme alınan yazılara deneme denir. Konu itibariyle daha çok edebiyat, sanat, kültür ve düşünce üzerinde olabilmektedir. Deneme yazarının bir düşünceyi ispat etme çabası olmaz. Çünkü bir fikir yazısı değil, kendi duygu ve düşüncelerini belirtme yazısıdır.

Denemenin Özellikleri

  • yazarın, bilimsel ve kesin açıklama ile ispatlama kaygısı duymadığı, dilediği ve kendi seçtiği herhangi bir konuda kendi düşüncelerini dile getirdiği yazı türüdür.
  • İnsanları ilgilendiren her şey denemenin konusu olabilir.
  • Deneme yazılarını inandırıcı kılan yazarın içten ve samimi üslubudur.
  • Deneme yazmak uzmanlık gerektirmez fakat geniş bir kültür birikimi gerektirir.
  • Yazar, denemeyi kendisiyle konuşuyormuş gibi kaleme alır.
  • Makale gibi düşünsel plânla yazılır. Fakat makaleden kısa yazılardır.
  • Deneme yazılarında kişisel tez ve düşünceler ön plandadır.
  • Deneme türü edebiyatımıza Tanzimat ve Serveti Fünun dönemlerinde girmiştir.

Dünya Edebiyatında Deneme

  • Bugünkü anlamdaki denemenin kurucusu 16. yüzyıl Fransız yazarı Michel de Montaigne’dir. Denemenin ilk örneklerini veren Montaigne’nin yazdığı metinlerin kişisel düşünce ve deneyimlerinin iletilmesine yönelik edebi parçalar olduğunu vurgulamak için “deneme” adını seçmiştir.
  • Daha sonra yine çok tanınan İngiliz yazar Francis Bacon ve Charles Lamb da bu türde eserler kaleme almış ve bu türü geliştirmiştir.
  • Fransız edebiyatında Andre Gide ve Alain, İspanyol edebiyatında ise Miguel Dunamuno, Alman edebiyatında R. Maria Rilke gibi sanatçılar da bu türdeki eserleriyle tanınmıştır.

Türk Edebiyatında Deneme

  • Deneme türü, Türk edebiyatına Tanzimat’tan sonra Batı’nın etkisiyle girmiştir.
  • Deneme önceleri “Musâhabe”, “Tecrübe-i Kalemiyye” gibi isimler ile anılmıştır.
  • Türk edebiyatında deneme türünün ilk örnekleri Ahmet Haşim’in “Göl Saatleri” ve “Gurabahane-i Laklakan” adlı eserlerin içerisindeki bazı yazılar olarak gösterilir.
  • Deneme türünün en önemli örneklerini ise edebiyatımızda Nurullah Ataç, Cumhuriyet döneminde vermiştir.

Deneme Türündeki Önemli Eserler

  • Ahmet Hamdi Tanpınar – Beş Şehir
  • Nurullah Ataç – Karalama Defteri
  • Nurullah Ataç – Günlerin Getirdiği
  • Sabahattin Eyüboğlu – Mavi ve Kara
  • Suut Kemal Yetkin – Denemeler
  • Suut Kemal Yetkin – Yokuşa Doğru
  • Suut Kemal Yetkin – Düş’ün Payı
  • Suut Kemal Yetkin – Edebiyat Konuşmaları
  • Mehmet Kaplan – Kültür ve Dil
  • Cemil Meriç – Kırk Ambar

Deneme Örneği

DENEMELER'den - Montaigne
Krallar hiçbir şeyimi almazlarsa bana çok şey vermiş olurlar, hiçbir kötülük etmezlerse yeterince iyilik etmiş sayılırlar bana. Bütün istediğim budur onlardan. Ama nasıl şükrediyorum tanrıya, varımı yoğumu bana aracısız vermiş, beni yalnız kendisine borçlu kılmış olduğu için! Nasıl yalvarıyorum ona gece gündüz beni hiçbir zaman, kimseye karşı ağır bir minnet altına sokmasın diye! Ne mutlu bir özgürlükle bunca zaman yaşadım: Onunla bitsin ömrüm! Bütün çabam kimseye muhtaç olmadan yaşamak.
Bunu başarmak herkesin elindedir; ama ölmeyecek kadar yiyecek içeceği olanlar daha kolay başarabilirler elbet bunu. Bir başkasına bağlı bağlı yaşamak yürekler acısı ve belalı bir şeydir. Kendimiz ki en iyi, en emin sığınağımız odur; kendimiz bile güvenilir değiliz yeterince. Kendimiz hem yürekçe -asıl iş yürekli olmakta- hem varlıkça öyle hazırlıyorum ki başka her şeyimi yitirdiğim zaman kendimle yetinmesini bileyim.
Hippias, gereğinde her şeyden sevine sevine eline çekip Musalarla baş başa kalabilmek için kendini bilime vermekle kalmadı; ruhunun kendi kendiyle yetinmesi, dışarıdan gelecek rahatlıklardan yiğitçe vazgeçebilmesi için filozof olmakla da kalmadı; büyük bir merakla yemek pişirmesini, tıraş olmasını, giysilerini, ayakkabılarını, öteberisini kendi yapmasını da öğrendi ki, kendi yükünü taşıyabildiği kadar kendi taşısın ve kimsenin yardımına muhtaç olmasın.


2019 YKS-TYT Kitaplarını En Uygun Fiyata Almak İçin Tıkla.


Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

0
0
0
0
0
0

Yorum Yap

Yorumlar 0

YKS Puan Hesaplama Uygulamamızı İndirdiniz mi?Hemen İndir
+