Atmosferin Katmanları ve Özellikleri

Atmosferin Katmanları ve Özellikleri

Taban Puanları İçin Tıklayınız.



Atmosferin Katmanları

Atmosferi oluşturan gazlar iç içe küresel katlardan oluşmaktadır. Bu katların adlandırılması ve yükseltilerinin tespiti gazların sıcaklık özelliği ile fiziksel ve kimyasal özelliğine göre yapılmaktadır. Sıcaklığına göre, atmosferin katları; yerden itibaren troposfer, stratosfer, mezosfer ve termosfer şeklinde sıralanabilir.
 

1-Troposfer

  • Atmosferdeki gazların % 75’i bu katmanda yer alır.
  • Troposferde yükseldikçe gazların yoğunluğu azalır.
  • Hava olaylarının meydana geldiği katmandır. Sebebi su buharının sadece bu katmanda bulunmasıdır. Bu nedenle yağış, nem, rüzgâr gibi hava olayları troposferde su buharının daha fazla olduğu ilk 3-4 km’lik kısımda görülür.
  • Daha çok yerden yansıyan ışınlarla ısınmasından dolayı troposferde yükseldikçe sıcaklık her 100 metrede 0,5 °C azalır.
  • Troposferin kalınlığı ekvator üzerinde 16 km iken, kutuplar üzerinde 9 km dir. Bu durumun oluşmasında ekvatorda ısınan havanın hafifleyerek yükselmesi, kutuplarda ise soğuyan havanın ağırlaşarak alçalması Dünya’nın ekseni etrafındaki dönüş hızının ekvatorda fazla olması ve yerçekiminin kutuplara doğru artması etkilidir.
  • Canlı hayatı üzerinde en fazla etkiye sahip olan katmandır.
  • Troposferde yükseldikçe sıcaklık hızlı bir şekilde düşer. Troposferden bir sonraki atmosfer katmanı olan stratosfere geçiş yüzeyine tropopoz denir.

 

2- Stratosfer

  • Troposfer katmanının üst kısmından yaklaşık 50 km yüksekliğe kadar olan katmandır. Genel olarak yatay hava hareketleri görülür.
  • Stratosferdeki hava akışı troposferdekinden daha az çalkantılıdır. Bu nedenle jet uçakları, uçuşun daha az sarsıntılı olacağı stratosferde yol almayı tercih eder.
  • Sıcaklık değişimi yok gibidir.
  • Yatay yönlü hava hareketleri görülür.
  • Üst sınırında bulunan (stratosfer ile mezosfer arasında) ozon tabakası güneşten gelen ve canlılar için zararlı olan mor ötesi (ultraviyole) gibi ışınları tutar.
  • Stratosferde dikey yönde sıcaklık değişimi oldukça yavaştır.

 
Ozon Tabakası: Stratosfer içerisinde 19-45 km arasında ozon tabakası bulunur. Ozon tabakası sayesinde Güneş’ten gelen zararlı ışınlar yeryüzüne ulaşamaz. Ozon tabakası Güneş’ten gelen ve potansiyel olarak tehlikeli UV radyasyonunun büyük çoğunluğunu emer. Ötekilere göre daha az zararlı olan UV-A ışınımı ise ozon katmanından geçer. UV radyasyonu deri kanseri ve katarakta neden olduğu gibi insanın bağışıklık sistemini zayıflatır.
 

3- Mezosfer

  • Yıldız kayması olarak bilinen gök taşlarının (meteor) atmosferde yanması ve parçalanması bu katmanda gerçekleşir.
  • Mezosfer, yaklaşık 50-85 km yükseklikler arasında yer alan atmosfer katmanıdır.

 

4- Termosfer (İyonosfer)

  • Termosfer, mezosferin hemen üzerinde 85-600 km yükseklikler arasında yer alan atmosfer katmanıdır.
  • Bu tabaka içerisinde sıcaklık, yükseldikçe artış gösterir.
  • Bu katmanda gazlar iyonlarına ayrılır. Bu sayede radyo dalgalarını çok iyi yansıtır. Haberleşmede önemlidir.
  • Kutup ışıkları da bu katmanda gözlenir.
  • Sıcaklık çok yüksektir.

 

5- Egzosfer

  • Termosferin üzerinde yer alan ve yaklaşık 10.000 km yüksekliğe kadar ulaştığı varsayılan atmosferin en dış katmanıdır.
  • Atmosferden uzaya olan geçişi belirler.
  • Yeryüzünü gözlemleyen uydular bu katmanda yer alır.


Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

0
0
0
0
0
0

Yorum Yap

Yorumlar 0

YKS Puan Hesaplama Uygulamamızı İndirdiniz mi?Hemen İndir
+