Sözcükler Arası Anlam İlişkileri Konu Anlatımı




Özel Yurtlar ve Fiyatları için tıklayınız..


Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler


Yazılışları farklı, anlamları aynı olan sözcüklerdir.

Örnek

» öykü – hikaye
» anı – hatıra
» yapıt – eser
» beyaz – ak
» yanıt – cevap
» kara – siyah
» sonbahar – güz
sözcükleri eş anlamlı sözcüklerdir.

Yan Anlamlı Sözcükler


Anlamları birbirine çok yaklaşan ama aralarında derece farkı bulunan sözcüklerdir. Bu sözcükler aynı anlamda gibi görünse de tam olarak birbirinin yerini tutmazlar.

Örnek

» Dargın – kırgın – küskün
» Soğuk – serin
» Sıcak – ılık
» Donmak – üşümek
Örnek

Aşağıdaki cümlelerdeki “zorluk, zahmet ve eziyet” sözcükleri arasında derece farkı vardır.

  • Binbir zorlukla onu ikna edebildik.
  • Binbir zahmet oldu size de.
  • Binbir eziyete katlandım.

Zıt (Karşıt) Anlamlı Sözcükler


Anlamca birbirlerine karşıt olan sözcüklerdir.

Örnek

» Sıcak – soğuk
» İleri – geri
» Aşağı – yukarı
» Açık – kapalı
» Zengin – fakir
» Dar – geniş
» Az – çok
sözcükleri karşıt anlamlı sözcüklerdir.

Bir sözcüğün olumsuzu o sözcüğün zıttı değildir.

Örnek

Örneğin; “Sınıfa girdi.” cümlesindeki “girdi” sözcüğünün olumsuzu “girmedi”dir. Ancak “girmek” sözcüğünün karşıtı “çıkmak”tır. Dolayısıyla “girmek-girmemek” sözcükleri karşıt sözcükler değildir.
Örnek Soru

Aşağıdakilerin hangisinde karşıt anlamlı sözcükler bir arada kullanılmamıştır?

A) Tatlı yedikten bir süre sonra acıdan kıvrandı.
B) Az veren candan, çok veren maldan…
C) Aramızdaki mesafe uzak ama sen yine bana yakınsın.
D) Pazarda yine satıcı çok, alıcı yoktu.
E) Katı görünüşteki insanlar yumuşak huylu olabiliyor.

 

Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler


Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan söz­cüklerdir. Bu sözcükler arasında ses benzerliğinin dışında hiç bir bağ yoktur.

Örnek

En sevdiğim mevsim yazdı. (bir mevsim adı)
Annesine mektup yazdı. (yazmak eylemi)

Bana el gözüyle bakma. (yabancı)
Elinde bir demet çiçek vardı. (bir organ adı)

Sınavda yüz soru soruldu. (sayı)
Hastanın yüzü sararmıştı. (surat, çehre)

İhtiyar, balkonda çay içiyordu. (içecek)
Çayın üstünde tahta bir köprü vardı. (dere)

Yazılış ve okunuşlarında küçük de olsa farklılıklar bulunan sözcükler sesteş değildir.

Örnek

kar (yağış şekli)
kâr (kazanç)

hala (babanın kız kardeşi)
hâlâ (henüz)

alem (kubbelerde bulunan metal süs)
âlem (evren, dünya)

Genel ve Özel Anlamlı Sözcükler


Genel ve özel anlam ifadesi, sözcüklerin karşıladığı kavramın kapsamıylailgilidir. Bir sözcük kendi türünden birden fazla kavramı kapsıyorsa genel anlamlıdır.

Aşağıdaki sıralama genelden özele doğrudur. Tersinden bakıldığında ise özelden genele gidilmiş olunur.

Varlık > canlı > insan > sanatçı > yazar > kadın yazar > Halide Edip Adıvar

Örnek

Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili sözcük genel kapsamlıdır?

A) Bu hayvanın en önemli özelliği çok hızlı koşan bir hayvan olmasıdır.
B) Çiçeği ne zamanlar sulayacağını öğretmek için ona bilgi verdim.
C) Köpek, insanın en sadık ve en eski dostu olmuştur her zaman.
D) Gezide bir kartal gördüm, yükseklerden uçup av arayan.
E) Öğrenciye soruyu doğru cevaplaması için biraz zaman tanıdım.

 


Nitel ve Nicel Anlamlı Sözcükler


Bir şeyin sayılabilir veya ölçülebilir olması nicel; sayılamaz ve ölçülemez olup farklı özellikler ile algılanması nitelik kavramlarıyla belirtilir.

Örneğin, “iki kitap” söz grubunda “iki” sözcüğüyle kitabın sayısını yani niceliğini belirtir. “kırmızı kitap” söz grubunda ise “kırmızı” sözcüğü kitabı diğer kitaplardan ayıran özelliği, niteliği belirtmektedir.

Örnek

  • Büyük bir binanın yedinci katında oturuyorlardı. (Nicelik)
  • Büyük işler başarmalıyız. (Nitelik)
  • Geniş bir balkona çıkan evin salonu harikaydı. (Nicelik)
  • Geniş olmalısınız, çocuklar kendilerini anlamanızı beklerler. (Nitelik)
  • Soğuk havalarda dışarı çıkmak istemezsin buralarda. (Nicelik)
  • Soğuk davranışlarıyla ne yapmaya çalıştığını anlayamadım. (Nitelik)

Somut ve Soyut Anlamlı Sözcükler


Maddesel varlığı bulunan her şey somut, maddesel varlığı bulunmayan her şey soyut olarak adlandırılabilir. Diğer bir ifade ile Duyu organlarımızla algılayabildiğimiz şeyler somut, algılayamadıklarımız ise soyuttur.

Örnek

“Öksürük, uzun, gürlemek” sözcükleri somut; “zenginlik, üzüntü, iyilik” sözcükleri ise soyuttur.

Bunlara da göz atmalısınız;



YKS - TYT Kitaplarını En Uygun Fiyata Almak için Tıkla...


Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

1
0
0
0
0
0

Yorum Yap

Yorumlar 0