Şiirde Ölçü (Vezin) Konu Anlatımı

Taban Puanları İçin Tıklayınız.




Özel Yurtlar ve Fiyatları için tıklayınız..


Ölçü (Vezin)

Şiirde dizelerin hece sayısına veya hecelerin ses de­ğerine göre bir uyum içinde olmasıdır. Türk edebiya­tında aruz ve hece olmak üzere iki ölçü kullanılmıştır. Ayrıca birçok şair serbest ölçüyle de şiir yazmıştır.

Aruz Ölçüsü

  • Dizelerde hecelerin uzunluğuna ve kısalığına daya­nır.
  • Her dizenin ses bakımından denk olması esas olarak kabul edilir.
  • Sesli harfle biten heceler “açık hece“, sessiz harfle bi­ten heceler ise “kapalı hece“dir.
  • Her dizenin son he­cesi, nasıl biterse bitsin, kapalı hece kabul edilir. Açık heceler kısa, kapalı heceler ise uzun olarak kabul edi­lir. Açık heceler (.) nokta, kapalı heceler (-) kısa çiz­giyle gösterilir.
  • Aruz kalıpları gereği, kısa hecelerin uzun okunmasına imale, uzun hecelerin kısa okunmasına ise zihaf de­nir. Bunlar birer aruz kusurudur. Kapalı heceyi açık hece durumuna getirmek için, sessizle biten bir söz­cüğün, sesliyle başlayan bir sözcüğe bağlanarak okunmasına vasi (ulama) denir.
  • Aruz ölçüsü, Arap edebiyatı kaynaklıdır.
  • Türkler aruz ölçüsünü 11. yüzyıldan itibaren kullanmaya başla­mışlardır.

Hece Ölçüsü

  • Dizelerdeki hece sayılarının birbirine eşit olması esasına dayanır.
  • Bu ölçüyle oluşturulan şiirlerde dize­lerde vurgu yapmak amacıyla bir ya da iki kez durulur. Durulan bu yerlere “durak” denir.
  • Duraklar sözcük ortasında bitmez.
  • Dizedeki hece sayısı çift ise durak genellikle heceleri eşit böler: (8=4+4). Dizedeki hece sayısı tek ise genellikle hece sayısı çok olan durak ya da duraklar önde, hece sayısı az olan durak sonda bu­lunur: (7=4+3,) (11=6+5), (11=4+4+3).
  • Türklerin ulusal ölçüsüdür.
  • Genellikle İslamiyet önce­si Türk edebiyatında ve Halk edebiyatı ürünlerinde kullanılmıştır.
  • Daha çok 7’1i, 8’1i ve 11 ‘li kalıpları kulla­nılmıştır.
Örnek

Yağız atlar kişnedi, meşin kırbaç şakladı
Bir dakika araba yerinde durakladı
Neden sonra sarsıldı altımda demir yaylar
Gözlerimin önünden geçti kervansaraylar

Bu dörtlük 7 + 7 14‘lü hece ölçüsüyle yazılmıştır.

Serbest Ölçü

  • Ölçü ve uyak düzeni olmayan şiirlerin ölçüsüdür.
  • Bu ölçüyle oluşturulan şiirlerde uyum, hece sayısı ve uyakla değil; sözcüklerdeki ses ilişkileriyle sağlanır.
  • 19. yüzyılın sonlarında doğmuş ve hızla gelişmiştir.
  • Edebiyatımızda 1930’Iardan beri kullanılmaktadır.
Örnek

Sen Türkiye gibi aydınlık ve güzelsin
Benim doğduğum köyler de güzeldi
Sen de anlat doğduğun yerleri
Anlat biraz


2018 Üniversite Taban Puanları İçin Tıklayın..


2019 TYT Konuları

Bu İçeriğe Emoji İle Tepki Ver

0
0
0
0
0
0

Yorum Yap

Yorumlar 0